Jako 20-latek w 1866 rozpoczął studia w Szkole Głównej w Warszawie na Wydziale Medycznym (zgodnie z wolą rodziców), potem na Administracyjno-Prawny, aż trafił na wymarzony Filologiczno-Historyczny. Tu mógł pogłębiać wiedzę z zakresu literatury i języka staropolskiego. Jako dziennikarz zadebiutował w 1869 w „Przeglądzie Tygodniowym”. Tam poznał Juliana Ochorowicza, z którym przyjaźnił się do końca życia.

Po wybuchu I wojny światowej, z całą rodziną wyjechał do Szwajcarii, gdzie zmarł. Na wieść o śmierci powieściopisarza, leciwi absolwenci Szkoły Głównej zorganizowali na jego cześć 3 grudnia 1916 akademię żałobną. Jednym z przemawiających  był Julian Ochorowicz, który swoje przemówienie zakończył słowami: 

 „KRASZEWSKI WPROWADZIŁ DO SALONU POLSKĄ POWIEŚĆ – BYŁO TO JUŻ WIELE. ALE SIENKIEWICZ ZROBIŁ WIĘCEJ: NAUCZYŁ MASY MYŚLEĆ I CZUĆ PO POLSKU”

(zdjęcie Sienkiewicza: Wikipedia, popiersie Sienkiewicza: Archiwum Państwowe w Warszawie)